ساختمانهای
سفارت
سفارت ايتاليا داراي دو ساختمان فوق العاده زيبا مي باشد كه در قرن نوزدهم در دو
قطعه از قديمترين باغهاي تهران بنا شده اند و هر
 دو
در مالكيت خانواده فرمانفرما از اقوام سلسله قاجار بوده است .
باغ اول كه سفارت ايتاليا در خيابان نوفل لوشاتو در آن واقع شده است ، در نيمه دوم
قرن نوزدهم و در طول سالهايي كه تهران گسترش مي يافت شكل گرفت .
در
آن زمان ، اين باغ قسمتي از زمينهاي بايري بود كه در خارج از شهر قرار داشت و بخاطر
مالك اوليه اش كه شاهزاده فيروز ميرزا نصرت الدولله بزرگ خاندان فرمانفرما بوده ،
نصرت آبادنام گرفته بود .
بعد از نصرت الدوله ، مالك بعدي باغ كه آنرا به شكل واقعي و فعلي خود در آورد ،
احتمالا حاجي عبد الله قره گوزلو بوده كه بيشت با نام حاجي امير نظام معروف بوده و
در زمان مظفر الدينشاه
( 1907 ـ 1896 )
داراي مسئوليتهاي بلند پايه بسياري بوده است . حاجي امير نظام در سال
1915
در گذشت و سه باغ براي فرزندانش به ارث نهاد .
حسين قره گوزلو از پدرش ، عنوان امير نظام و باغي را كه اكنون سفارت ايتاليا مي
باشد ، به ارث برد .
در
زمان امير نظام پدر در اين باغ چند ساختمان وجود داشت از جمله بيروني ، كه مردان
خانه در آنجا از مهمانان خود پذيرايي مي كردند و اندروني كه محل زندگي زنان بود .
در
مركز باغ استخري بزرگ با ابعاد
64
در
58
متر وجود داشت كه به عنوان منبع آب مورد استفاده قرار مي گرفت . در وسط اين استخر
يك خشكي كوچك با چهار درخت بيد وجود داشت . اين جزيره كوچك از سوي شمال بوسيله يك
پل سبك بسيار زيبا به ساحل متصل شده بود . بعدها بدليل مشكلاتي كه در نگهداري از آن
وجود داشت ، اين استخر پر شده و بجاي آن چمنزاري با همان ابعاد درست شد .
اين باغ به همراه استخر بزرگ و بيروني اش ، توسط حسين قلي خان قره گوزلو در تاريخ
ششم
جولاي سال
1925
به سفارت ايتاليا كه در آن زمان توسط كارلو گالي هدايت مي شد ، فروخته شد .
ساختمان فعلي حاصل تغييرات معماري ميباشد كه در همان سال توسط آرشيتكت روسي ماركوف
در ساختمان قبلي بوجود آمد .
داخل ساخـــتمان معرف بسياري از ويژگيهاي معماري ايران است ، اما با اينحال مجموعه
اين پروژه ها معماري مشخصا داراي استيل اروپايي مي باشد كه در آن دوره بسيار مرسوم
بود .
ستونهاي حامل با سبك كلاسيك يوناني و سر ستونهايش ، سقف و گچ بري هاي تزئيني اش ،
درهاي دو لايه با استيل پالاديو ، دكورهاي گچي اطراف آينه ها ، طاقچه ها و شومينه
هاي تزين شده و دكورهاي بالاي درها ، همگي نشان از استيل اروپايي دارد ، استيلي كه
در اواخر حكومت مظفر الدينشاه جاي خود را در ايران باز نموده بود .
”
اقامتگاه سفير ايتاليا ” در شمال منطقه اي قرار دارد كه زماني روستاي رستم اباد
بوده است . قديمترين مالك اين ملك ، تا آنجاييكه ما اطلاع داريم ، محمد ولي خان آصف
السلطنه ، داماد پسر شاه ، يعني كامران ميرزا بوده است . در سال
1908
وي اين باغ را به همراه ساختمانهايي كه داخل آن بودند و حق استفاده از يك رشته قنات
،به فرمانفرما فروخت .
خانواده فرمانفرما ، ساختمانهاي جديدي را به اين باغ افزود و اين مجموعه متعاقبا
بمدت دو سال به سفارت فرانسه اجاره داده شد در
24
ماه مي
1940
اين باغ به سفارت ايتاليا كه لوئيجي پتروچي سفير وقت آن بود ، فروخته شد.
باغ اوليه فرمانيه چندان فرقي با امروز آن نداشته است .
اين باغ داراي دو ساختمان اصلي بود ، بيروني و اندروني به علاوه ساختمانهاي كوچكتر
و يك حمام سنتي .
بيروني كه مهمترين ساختمان محسوب مي شده در اغاز از هر چهار سو باز بوده ، بعدها
تغيير يافته و يك حياط در زاويه جنوبي آن ساخته شد كه داراي ستونها و سر ستونهايي
با استيل يوناني بود و بر خود سقفي را كه بخاطر وجود چهار چوبي طاقي شكل زيبا تر
شده بود حمل مي كردند . در اين نقطه سه پنجره ” ارسي ”وجود دارند كه بصورت عمودي
باز و بسته مي شوند . قسمت بالايي اين پنجره ها شامل نيمدايره اي چوبي است كهياد
آور استيل گوتي و معرف هم نشيني دلنشين دو معماري ايتاليا و ايران مي باشد .
اندروني شامل يك ساختمان با دو سالن مرتبط بود كه هر يك از آنها داراي سه ورودي و
اتاقهايي
در هر گوشه بودند .
فضاي داخلي سالنها نشان از معماري سنتي ايران دارد ، اما در عين حال با يك ورودي با
استيل اروپايي تركيب شده است .
در
قمست جنوبي ساختمان يك حياط كوچك با حوضي در وسط آن قرار دارد و قسمت عقبي يك
ساختمان كه عليرغم ظاهر معمولي آن داراي ويژگيهاي قابل توجهي مي باشد ، به آن مشرف
مي باشد . اين ساختمان همان حمام اصلي ميباشد كه بعد از بناي اندروني جديد ، بلا
استفاده ماند .
در
كنار اين ساختمان ، حمامي وجود دارد كه بر خلاف آنچه كه در ايران موسوم بوده ، در
زيرزمين قرار ندارد .
ميان اين حمام و اندروني قديمي ، فضاي بازي وجود دارد كه از طريق آن مي توان نماي
جنوبي باغ را ، تا انتهاي ان مشاهده نمود .
ديوارهاي اقامتگاه فرمانيه پوشيده از كاشيهاي منقش فوق العاده زيباي دوره قاجار مي
باشند و موضوع طرحهاي نقش بسته بر اين كاشيها بر گرفته از ادبيات ايران و اساطير مي
باشد . از جمله نكات قابل توجه ، وجود يك سري سي و دو تايي از كاشيهايي است كه
داراي نقوش چادر و عمارات اروپايي مي باشد .
و
از ميان نقوش فوق الذكر مي تواينم به ”كمپي دوليو ” در شهر رم و پل ” سو سپيري ” در
ونيز اشاره نمائيم كه در حقيقت ويژگي هاي استيلي هستند كه به دوره صفويه باز مي
گردد .
در
باغ فرماينه ، سه نقاشي رنگ روغن هم وجود دارد كه داراي ارزش هنري قابل توجهي بوده
و به ترتيب نشاندهنده يك مرد با شاهيني در دست ، بانويي با روبنده و بانويي با سيب
مي باشند .اين سه اثر را مي توان به عنوان شاهكارهايي اصيل مربوط به اواخر دوره
زند و هم چنين دوره قاجار ، به حساب آورد .
  
ابتدای
صفحه
|
